جمال الدين محمد الخوانساري
486
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
باشد كه راهيست آشكار بسوى رضا وخشنودى حق تعالى ، واضافهء « راه » بآن اضافهء لا مىباشد يعنى نموده شدهاند يا رسانيده شدهاند راه دين را . وممكن است كه مراد به « راه آشكار » أصل دين باشد واضافهء راه بآن اضافهء بيانى باشد و « هدايت » بمعنى راه نمودن باشد ومعنى اين باشد كه : راه نموده شدهاند راهى را كه دين است يعنى راه آن راه بايشان نموده شده ، وبر هر تقدير مراد اينست كه : همهء مردم نموده شدهاند راه حق را ، يا رسانيده شدهاند بآن وآنچه در هدايت ايشان در كار بوده از جانب حق تعالى بعمل آمده نهايت بعضي تقصير كردهاند باين كه اختيار نكردهاند آن راهى را كه نموده شدهاند ، يا نرفتهاند بآن راهى كه رسانيده شدهاند بآن . 6699 قد شخصوا عن مستقرّ الأجداث ، وصاروا إلى مقام الحساب ، وأقيمت عليهم الحجج . بتحقيق كه رفتهاند از قرارگاه قبرها ، وگرديدهاند بسوى جايگاه حساب ، وبر پاى داشته شده بر ايشان حجتها . مراد اينست كه مردم بزودى خواهند رفت از قرارگاه قبرها ، وخواهند گرديد بسوى جايگاه حساب ، وبر پاى داشته خواهد شد بر ايشان حجتها در باب آنچه كردهاند يعنى ثابت خواهد شد بر ايشان اين كه كردهاند آنها را بحجتها مثل شهادت أنبيا وأوصيا عليهم السلام وگواهى اعضا ، وتعبير از اينها بلفظ ماضي از براي دلالت بر تيقن وقوع آنهاست وغرض اينست كه در وقوع اينها شكى نيست وبزودى واقع خواهد شد پس در فكر آنها بايد بود وتهيهء آنها را بايد گرفت . 6700 قد سمّى اللّه سبحانه آثاركم ، وعلم اعمالكم ، وكتب آجالكم . بتحقيق كه ناميده است خداى سبحانه أثرهاى شما را ، ودانسته است عملهاى شما را ، ونوشته است أجلهاى شما را . مراد بيان عموم علم حق تعالى است ومراد به « اثرها » نشانها وعلامتهاى ايشان است ، يا افعال واعمال ايشان . ومراد